محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1977

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

قرار دادند تا تشريفات سلاطين و وزرا و بزرگان دول و رؤساى ملل مانع نيل مقصد اعلى و مطلب و منظور اهم نگردد . هنگام عزيمت اين سفر خيراثر نيابت مخصوص وجود مسعود شاهانه را در مدت غيبت ذات ملكوتى صفات اقدس به حضرت اجل اعظم شاهنشاهزادهء افخم و الا نايب السلطنه امير كبير ادام اللّه اقباله العالى مفوّض و جناب اجل آقاى مستوفى الممالك را در كليّهء كارهاى كشورى مشارك راى و خيالات حضرت اشرف معظم قرار دادند - و جناب معتمد الملك وزير مخصوص نيز از جانب سپهسالار اعظم مشغول رسيدگى به كار لشكرى و نظامى و امور دايرهء وزارت خارجه گرديد - و بعد از وضع اين ترتيبات روز پنجشنبه سلخ ربيع الاول كه پانزده روز از عيد نوروز گذشته بود موكب همايون از دار الخلافهء باهره انتهاض فرموده دوشنبه چهارم ربيع الثانى به ظاهر قزوين نزول اجلال فرمودند و پس از سه روز توقّف عزيمت آذربايجان نموده ضياء الملك حكمران گيلان در عرض راه به نشان تمثال همايون مفتخر آمد ، روز يازدهم به سلطانيه نزول اجلال فرمودند ، دوازدهم ظاهر شهر زنجان مضرب خيام معلّى گرديد و روز چهاردهم نهضت فرموده ، هيجدهم ميانج مضرب اردوى كيوان‌شكوه گرديد ، بين راه حضرت اجل اعظم شاهنشاهزادهء و الا وليعهد دولت عليّهء ايران صاحب اختيار و حكمران مملكت آذربايجان و جناب صاحبديوان وزير نظام و پيشكار آذربايجان به خاكپاى مبارك مشرف شدند ، دوشنبه بيست و پنجم شهر تبريز به ورود مسعود خسروانه مزيّن گرديده در باغ شمال نزول اجلال فرمودند ، و پس از ورود مسعود سلام عام منعقد گرديد - نواب و الا حسنعلى ميرزا ولد ارجمند حضرت مستطاب وليعهد دولت عليّه كه تا اين روز به حضور مهرظهور مبارك مشرف نشده از تقبيل آستان اعلى مستسعد و مباهى آمد - بيست و ششم جناب فخرى بيك سفير كبير عثمانى كه از راه حلب و ديار بكر و وان به تبريز آمده و سه روز پيشتر به اين شهر رسيده به حضور باهر النور مقدّس مشرف گرديد - روز بيست و نهم از شهر تبريز انتهاض فرموده ، روز سيم جمادى الاولى به كنار رود ارس تشريف‌فرما گرديدند - روز سه‌شنبه چهارم از رود ارس عبور فرموده عازم قفقاز شدند - پرنس منچيكوف كه از جانب دولت روس مهماندار بود با صاحبمنصبان زيادى لب رودخانه حاضر و به